Sağlıklı yaşam için vücut ölçülerimizi öğrenerek kendimiz tanımaya çalıştığımız “Sağlıklı Yaşam” bölümünde, çocukların vücut ölçülerini de onların sağlık durumlarını anlamak için kullanabiliriz. Bu bağlamda çocuklarımızı yetiştirirken en çok merak ettiğimiz konulardan biri olan çocuğumun boyu kısa mı ya da kilosu az mı gibi sorulara cevap bulabilir ve gerçekten bu değerlerde normalden sapma varsa gerekli araştırmaları daha erkenden yaptırabiliriz. Çocukların gelişim takibi, çocukların sağlık durumları için çok değerli ipuçları verebilmektedir. Bu nedenle bu takibi her annenin ve babanın yapabilmesi gerekir

Çocukların Gelişim Takibi

Çocukların gelişim takibi denilince benim aklıma çocukluk dönemimde büyürken annemin beni aynı yaşta olan diğer çocukların boyu ve kilosuyla karşılaştırması geliyor. Çocukların gelişim takibi denilince en temel konu bu karşılaştırmadır aslında. çoğunuzun annesi, babası da dönem dönem çeşitli şekillerde aynı şeyleri yapmıştır mutlaka. Dünün çocukları da bugün anne baba olunca çocuklarının gelişimini en kolay ve hızlı olarak aynı yaş grubundaki arkadaş, komşu ve akraba çocukları ile kendi çocuklarını karşılaştırarak yapabilmektedirler.

Anne-babalar bu karşılaştırmayı yaparlerken doktorlar çocukların gelişim takibi için ne yapıyorlar diye sorarsanız, cevabım anne-babaların yaptıklarının aynısını yapıyorlar olacaktır. Yani, doktorlar da karşılaştırıyorlar. Tabii ki çok daha bilimsel olarak.

Persentil

Çocukların gelişimi konusuna girince mutlaka karşımıza çıkan persentil kelimesi, çocukların gelişim takibinde çok önemlidir. Persentil kelimesinin kelime anlamı yüzde demek olup, aslında tam olarak anne-babaların göz kararı yapmış oldukları karşılaştırmayı bilimsel hale getiren bir sistemdir. Yani, persentil aslında aynı yaş ve cinsiyetteki 100 çocuğun karşılaştırılması sonucu, gelişimi merak edilen çocuğun hangi yüzdelik dilimde olduğunu gösteren bir karşılaştırma yöntemidir.

Persentil Örneklemesi

Persentili daha açık olarak anlatmaya çalışırsak, erkeklerden oluşan 100 kişilik sınıftaki çocukların kiloları sıralandığında, kilosu en az olan çocuk 1 persentili gösterir. Yani, çocuklardan en zayıf olan çocuk.Bu zayıf olan çocuk sınıfın %1’lik kısmıdır ve sınıfın %99’u bu çocuktan kiloludur.  Kilosu en fazla olan çocuk ise 99 persentili gösterir. Yani, bu çocuk sınıfın %99’undan daha kiloludur. Sınıftaki kilosu en az olan veya en fazla olan çocuklar ise %50’lik kısmı gösterir ve her ikisi de 50 persentildir. Yani, 50 persentilin altındaki çocuklar sınıfın en zayıf 50 çocuğunu gösterirken, 50 persentilin üstündeki çocuklar ise sınıfın en kilolu 50 çocuğunu göstermektedir.

Persentilin Yorumlanması

Persentilin ne olduğunu anladık ama tam olarak persentil nasıl çocukların gelişim takibi için kullanılabiliyor. Yani, hangi durumlar normal hangi, durumlar anormal nasıl anlayabiliriz?

Hangi Persentil Tablosunu Kullanmalıyım?

Persentil tabloları önceden bir topluluğa göre hazırlanmış tablolardır. Bir topluluğa göre derken bir ilkokul sınıfı için bile persentil tablosu oluşturulabilir. Ancak, persentil tabloları ne kadar çok cocuğu ve bölgeyi içerebilirse o kadar daha iyi olur. Bu nedenle günümüzde ülkelerin bazıları kendi persentil tablolarını oluşturmuş olsa da, yine de tüm dünyadaki her çeşit ırkı ve bölgeyi ihtiva ederek hazırlanan persentil tabloları standardizasyon anlamında çok daha anlamlı olabilmektedir. Persentil tabloları aslında birer kıyaslama tablosudur. Bu nedenle hangi persentil tablosunu kullanırsanız kullanın, çocuğun gelişimi ile ilgili bir fikir elde edeceksinizdir. Ama, bu konuda tüm dünyadan elde edilen verilerin kullanıldığı Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ, WHO) verilerinin kullanılması önerilmektedir.

Persentili Hesaplayabilmek

Bunun için önce çocuğun hangi verisiyle ilgili bilgi almak istediğinizi seçmelisiniz. Yani, kilosunu mu değerlendirmek istiyorsunuz, boyunu mu yoksa vücut kitle indeksini mi? Çocuğunuzun örneğin 6 yaşındaki kız çocuğunuzun kilosunun ne durumda olduğunu merak ediyorsunuz, bu durumda öncelikle kızınız kilosunu tartın. Elde ettiğiniz kilo değerini 6 yaş kız çocuklar için hazırlanan persentil tablosuyla karşılaştırın. Bunun için hekimsel.com sitesi içerisindeki menü sistemleri yardımıyla ya da direk olarak arama kısmında yapacağınız arama ile istediğiniz persentil tablosuna ulaşabilirsiniz. 6 yaş kız çocuklar için ilgili persentil tablosu 5-10 yaş arası kız çocuklarda ağırlık persentiileri tablosudur. İlgili tabloda çocuğunuzun tam olarak yaşını bulun.

Çocuğunuzun Yaşını Tam Olarak Hesaplayın

Persentil tablolarında çocuğunuzun yaşına göre değişerek kullanılan yaş şekli haftalık veya aylık yaş şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Çünkü, bebeklerin ve çocukların gelişimi çok hızlıdır ve sizinde kolayca şahit olabileceğiniz gibi kısa sürelerde çok hızlı değişimler vücutlarında olabilmektedir. Bunun için, 6 yaş kız çocukları için bulduğunuz persentil tablosunda, karşınıza çıkacak olan aylık yaşı doğru seçmeniz gerekmektedir. Bunun için hekimsel.com’un hesap aracını kullanabilirsiniz.

Ölçtüğünüz Değerler Hangi Persentile Denk Geliyor?

Çocuğunuzun tam olarak yaşını hesap aracını kullanarak öğrendikten sonra ilgili tabloda yaş hesapladığınız yaşı bulun. Örneğin 77 aylık olan kızınız için 5-10 yaş arası persentil tablosunda yaş kısmında 77 ay değerini bulun ve karşısında kızınızın tartmış olduğunuz kilosunu veya bu kilonun hangi aralıkta olduğunu bulmaya çalışın. Örneğin 77 aylık kızınız 18.9 kilo ise, tabloda 77 aya denk gelen satırı takip ederek 18.9 kilonun hangi persentil aralığına denk geldiğini bulun. 5-10 yaş kız çocukları  persentil tablosunda 77 ay 18.9 kilo, 18.092 ile 19.048 aralığına yani p15-p25 aralığına denk gelmektedir. Kızınızın yaşına göre kilosu p15 aralığının üstünde olduğu için,  p15-p97 aralığında olan tüm değerler gibi normal olarak değerlendirilir. Yani, yaşına göre kilosu normaldır. Ama, dikkat ederseniz p25’in hemen altına denk gelen bir değerdedir. Yani, kilosu her ne kadar normal aralıklarda olsa da, aynı cins ve yaş grubundaki diğer kızların yaklaşık %75’i ondan daha kiloludur. Kızınız, nerdeyse aynı cins ve yaştaki kızların %25’inden daha kiloludur. Yani, kızınız normal kiloda ama kilosu biraz düşüktür diyebiliriz.

Dikkat !

Ancak, burada dikkat etmeniz gereken sadece bu veriye göre değerlendirme yapmanızın bazen hatalı yönlendirmelere yol açabileceğidir. Kızınızın bir çok vücut değeri başta genetik faktörler olmak üzere bir çok faktörden etkilenirler. Bu nedenle değerlendirmelerde kişilerin anne-babalarının değerleri gibi değerlerinin de göz önünde bulundurulmasında fayda vardır.

Persentil Değerlendirilirken Genel Yaklaşım

Persentil değerleri için genel yaklaşım şu şekildedir.

1 persentil yani p1 : Gelişimin çok kötü olduğunu düşündürtür ve mutlaka bu durumun nedeninin araştırılması gerekir. Mutlaka, doktora başvurmalı.

1-3 persentil arası: Gelişimin kötü olduğunu gösterir ve yine mutlaka nedenin araştırılması gerekmektedir.

3-15 persentil arası: Gelişimin hafif kötü olduğunu gösterir. Araştırılmasında fayda vardır.

15-97 persentil arası: Gelişim normal olarak kabul edilir.

97 persentilin üstü: Gelişimi normalden fazladır ve mutlaka nedeni araştırılmalıdır.

Çocukların, tablolara göre persentilleri p15-p97 arasında ise, çocuğun gelişiminin normal olduğu düşünülür. Ancak, tamamen normal diyebilmek için hekimin başka parametreleri de değerlendirmesi gerekebilir. 

Persentil Tabloları

Persentiller; boy, kilo, baş çevresi, vücut kitle indeksi gibi çeşitli vücut ölçüleri için hesaplanmıştır ve bu hesaplamalar bir tablo veya grafik halinde hazırlanmıştır. Bu konuda ülkelerin kendi tabloları olduğu gibi, tüm dünyadan örneklemeleri içeren Dünya Sağlık Örgütü tarafından hazırlanan boy, kilo, baş çevresi vb gibi değerlere göre değişen tek bir standart persentil tablosu da mevcuttur. Bu tablosunun kullanımı standardizasyon açısından önerilmektedir. Türkiye’de  Dünya Sağlık Örgütü’nün bu tablosuna göre işlem yapılmaktadır. 

Saygılarımla.

Please Login to comment
avatar
1 Comment authors
Özge Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
Özge
Ziyaretçi
Özge

Çok teşekkürler…