Türkçe Sağlık Sözlüğü Önerileri


Türkçe, günümüzde bir çok yabancı kökenli sözcükle karışmıştır. Başta Arapça olmak üzere, Farsça, Fransızca ve günümüzde yüksek oranda İngilizce kökenli bir çok sözcük, dilimizde yer edinmeyi sürdürmektedir. Ayrıca, bu sözcüklerin bir çoğu, bireylerin uğraştıkları iş kollarından dolayı dilimize girmektedir. Bu konuda, öncelikle usa gelen iş kolları; ticaret, hukuk, sağlık ve ilahiyat alanındaki iş kollarıdır. Sağlık alanında çalışan bireyler olarak, her geçen gün artan bu yabancılaşmaya karşı yapılabilecek bir şeyler var mıdır? Bu konuda oluşturulabilecek, Türkçe sağlık sözlüğü önerileri, bu yazıda yorumlar bölümüne yazılarak, ortak bir çalışma yapılabilir mi? Bu yazı, bu tür sorulara yanıt verebilmek için yayınlandı. Eğer, konu ile ilgileniyorsanız, yazıyı okumayı sürdürebilirsiniz.

Neden Kimi Alanlarda Yabancı Sözcükler Ağırlıklı?

Doğrusu, bir konuda bir dilde belirli bir dilin baskınlığı varsa, bu durumun genellikle bir anlamı vardır. O alanda, o dili kullanan ülke ya da ülkelerin belirgin önderliği vardır. Günümüzde dilimize, sağlık alanındaki yeni sözcük geçişleri genellikle İngilizce’den olmaktadır. Bundan önceki dönemlerde ise, Arapça ve Latince kökenli sözcük geçişleri öne çıkmıştır.

Yabancı Sözcükler Yalnızca Sağlık Alanında Mı?

Ancak, bu durum sadece sağlık alanında böyle değildir. Demek o ki, kimse şunu söylemesin. “Biz neden doktorların söylediklerini anlayamıyoruz?” Söylenen bu söz, sağlık alanına özel kullanıldığında suçlayıcı bir anlam taşıyabilmektedir. Ancak, işin doğrusu, bir işin kendisine özel sözcüklerle anlaşılmasının, anlatılmasının ve aktarılmasının olağan bir durum olduğudur. Bir hakimin, bir avukatın söylediklerini anlayabilmemiz her durumda olası mıdır? Benzer bir durum, din görevlileri için de geçerli değil midir? Siz hiç dini konuları anlatırken öz Türkçe kullanan bir imam gördünüz mü? Göremezsiniz de. Ya da araç ustanız, aracınızın “debriyaj balatasını” değiştirmek istediğinde, ne yapıyorsunuz? Anlamamazlıktan mı geliyorsunuz? Anlaşılacağı üzere, dilde her alanda yabancı sözcüklerle karşılaşmak olasıdır. Bu durumu, belirli bir oranda tutabilmek için, yabancı sözcüklerin dile girişlerini başı boş bırakmamalıyız. Bu konuda, yapılması düşünülen, tam bir yalınlıktan öte, gereksiz yabancı sözcüklerin dilde yer bulmasının önlenebilmesidir.


Her Sözcük Adayı Dilde Yer Bulur Mu?

Dilin bazı özellikleri vardır. Bunlardan biri de dilin yaşıyor olmasıdır. Bundan ötürü, dile, bir sözcük güç kullanarak yerleştirilemez. “Televizyon” yerine önerilen bir çok sözcük adayı bugün ortada yoktur. Toplumun, her bireyi yabancı bir sözcük olan televizyona “televizyon” demektedir. Ancak, bir başka sözcük olan “computer” sözcüğünde ise, iş tersine dönmüştür. “Computer” sözcüğü, toplumun her bireyiyle yeryüzüne, “bilgisayar” olarak yayılmaktadır.

Tükçe Sağlık Sözlüğü İçin Önerilerle Yapılabilecekler

Özellikle, sağlık alanında karşılaştığınız yabancı sözcüklerin yerine yeni sözcük adayları üretebiliriz. Bu sözcük adaylarını yorum bölümünde paylaşabilirsiniz. Ancak, paylaşılan bu yorumunuz, paylaşılmaya uygun bir yorum olarak değerlendirildğinde, yorumlar bölümünde yayınlanarak, ayrıca yazı içerisinde, sözcük önerileri bölümünde de yer alacaktır. Türkçe sağlık sözlüğü önerileri, bu şekilde artan sözcük sayısına ulaşabilir ve bunların yaygın kullanımları sağlanabilir.

Ayrıca, üretilen sözcük adaylarının uzman çalışması sonucu ortaya çıkmadığı ve bu konuda uzman kişilerin üretmediği sözcükler olacaklarının bilincindeyiz. Ancak, öneri olarak sunulan sözcük adaylarının, yazılarda ve yaşamda kullanılmasıyla, topluma sunulması amaçlanmaktadır. Sunulan kimi sözcükler, belki hiç kullanım alanı bulamayacak ama yine de denemek doğru bir davranış olacaktır. Ayrıca, sağlık alanında, her sözcüğe Türkçe karşılık bulunamayacağı, bulunsa da birebir eş anlam veremeyeceği de bilinmelidir. Sözcüklere bulunan kimi karşılıkların, kimilerine gülünç gelebileceği de olağan bir sonuç olacaktır.

Türkçe’deki Sağlık Sözcükleri


Sağlık alanında kullanılan kimi sözcüklere Türkçe karşılıklar, Türk Dil Kurumu’nca bulunmuştur.

Anestezi: Duyu yitimi

Diyabet: Şeker hastalığı

Doktor: Sağaltıcı

Epidemi: Salgın

Hastalık: Sayrılık

Hipertansiyon: Yüksek kan basıncı


İlaç: Em

Laboratuvar: Deneylik

Lenf: Ak kan

Poliklinik: Toplubakılık

Rapor: Yazanak

Sendrom: Belirge

Semptom: Belirti

Sulcus: Oluk

Tahlil: Çözümleme

Tansiyon: Kan basıncı


Tedavi: Sağaltım, iyileştirme

Teşhis: Tanı

Tıp: Sağlık bilimi

Zehir: Ağı

Türkçe Sağlık Sözcükleri Önerileri

Aile Hekimi: Bireysel İyiltici, bireysel sağlık bilgesi, bireysel yaşatbilge

Ameliyat: İçaçma

Ameliyathane: İçaçmayeri

Anatomi: Gövdekesit

Anatomi Ana Bilim Dalı: Gövdekesit Ana Bilim Dalı

Biyoloji: Yaşambilim


By-pass: Yeni-geçiş

Cerrah: İçaçar iyiltici, içaçar yaşatbilge

Dahiliye uzmanı: Dıştanbilen İyiltici, dıştanbilen yaşatbilge

Diş hekimi: Diş iyiltici, diş yaşatbilgesi

Eczacı: Emsağlayıcı

Eczane: Emyeri

Fixus: Oynamaz

Genel cerrah: Genel içaçar iyiltici, genel içaçar yaşatbilge

Hekim: İyiltici, yaşatbilge

Merhem: Sürem

Mikrop: Minik yaşam


Pandemi: Yeryüzü Salgını

Reçete: Emdizisi

Sağlık raporu: Sağlık yazanağı

Hastane Servisi: Yatırarak İyileştirme Odası

Tablet (bilgisayar) : Yüzey bilgisayar

Tablet (hap): Yutem

Telefon: Sesilet

Virüs: Minicik asalak

Görsel Kaynağı

Görseli Gerd Altmann Pixabay‘a yükledi.


Bir yorum yapın.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: İçerik korumalıdır.