GGK testi nedir? Sağlık Bakanlığı gaitada gizli kan kiti nasıl kullanılır?

Gaitada gizli kan testi (GGK), dışkıda gözle görülmeyen kanı saptamak için kullanılan basit bir tarama testidir. Sağlık Bakanlığı bu testi kalın bağırsak kanseri ve bazı sindirim sistemi hastalıklarını erken yakalamak için kullanır. Test, aile hekimliği sistemi içinde ücretsiz olarak dağıtılan özel bir kit ile yapılır.

GGK testi kimlere verilir?

GGK testi genellikle 50–70 yaş arası bireylere tarama amacıyla önerilir. Kişinin şikâyeti olmasa bile bu yaş aralığında iki yılda bir test yapılması hedeflenir. Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü varsa veya kişi yüksek risk grubundaysa, hekim daha erken yaşta da test önerebilir.

Test kiti aile sağlığı merkezlerinden veya sağlıklı hayat merkezlerinden ücretsiz alınır. Aile hekiminiz, sizin yaşınıza ve risk durumunuza göre GGK taramasını planlar.

Sağlık Bakanlığı GGK kiti neler içerir?

Standart GGK kitinde genellikle şunlar bulunur:

• Dışkı örneğini almak için özel çubuk
• Çubuğun yerleştirileceği kapaklı küçük tüp
• Kullanım talimatı içeren broşür veya bilgilendirme kağıdı

Kit tek kullanımlıktır. Her test için yeni bir kit verilir.

GGK testi öncesi nelere dikkat edilmeli?

Genel olarak özel bir diyet gerekmez. Ancak yine de kullandığınız ilaçları aile hekiminize söylemeniz önemlidir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçlar, demir preparatları veya bağırsak hareketlerini etkileyen ilaçlar varsa bunlar kaydedilir.

Test öncesi şunlara dikkat etmek faydalıdır:

• Adet döneminde olan kadınlar testi erteleyebilir.
• Yeni başlamış ishal veya yoğun hemoroid kanaması varsa önce hekime danışılmalıdır.
• Örnek alınacağı gün aşırı kabızlık varsa, gerekirse önce bu durum değerlendirilmelidir.

GGK kiti ile evde örnek nasıl alınır?

Test evde, tuvalette alınan dışkı örneği ile yapılır. İşlem basittir ve ağrısızdır.

Adım adım GGK örnek alma

1. Hazırlık: Tuvalete gitmeden önce kitin içeriğini kontrol edin. Çubuğu ve tüpü hazır tutun.
2. Dışkılama: Normal şekilde tuvalete çıkın. Dışkıyı klozete veya temiz bir kaba bırakabilirsiniz.
3. Örnek alma: Kitteki çubuğu dışkının farklı noktalarına hafifçe batırın. Çubuğun ucuna küçük bir miktar dışkı yapışması yeterlidir.
4. Tüpe yerleştirme: Çubuğu tüpün içine yerleştirin ve kapağı sıkıca kapatın.
5. Etiketleme: Tüp içindeki suyla dışının karışmasını sağlayın. İyice karıştıktan sonra tüpün kapağını çevirerek açın ve kapağa bağlı çubuğun ucundaki bir ya da iki damlayı yırtıp açtığınız poşet içindeki ggk kitinin ucundaki küçük oval çukura damlatın. 10 dk içinde kitin ortasındaki uun kısımda T ve C harflerinde denk gelen kısımlarda kırmızı çizgiler oluşup oluşmadığını görün. Gerekirse bu görüntünün fotoğrafını çekip testi atabilirsiniz.

Örnek alırken idrar, su veya temizlik ürünleri dışkıya karışmamalıdır. Bu durum sonucu etkileyebilir.

Örnek ne zaman ve nasıl teslim edilmeli?

Örneği aile hekimliğine ya da başka bir sağlık kuruluşuna teslim etmeniz gerekmemektedir. Sonucu hekime hiç çizgi görmedim, tek çizgi gördüm ya da iki çizgi gördüm biçiminde de söyleyebilirsiniz. Eğer daha kesin bir biçimde hekiminize geri dönüş yapmak isterseniz kitin fotoğrafını çekip hekiminize göstermeniz yeterli olacaktır. Kitin sonucunu 10 dk içinde gözlemlemeniz gerekir. 10 dk sonrasında yanlış sonuç verebilir.

GGK testinin riskleri var mı?

GGK testi invaziv bir işlem değildir. Kan alma veya endoskopi gerektirmez. Bu nedenle testin kendisine bağlı ciddi bir risk beklenmez. Ancak yanlış örnek alma veya geç okuma gibi durumlar sonucu etkileyebilir.

GGK sonucu ne anlama gelir?

Negatif sonuç

Negatif sonuç (T harfi karşısında tek çizgi olması) , dışkıda gizli kan saptanmadığını gösterir. Bu durum kalın bağırsak kanseri riskinin düşük olduğunu düşündürür. Yine de tarama aralığına uygun şekilde testin belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir.

Pozitif sonuç

Pozitif sonuç (T ve C harflerinin karşısında iki çizgi görülmesi) , dışkıda gizli kan bulunduğunu gösterir. Bu durum mutlaka kanser anlamına gelmez. Hemoroid, polip, iltihabi bağırsak hastalığı veya başka nedenler de gizli kana yol açabilir.

Bununla birlikte pozitif sonuç ciddiye alınmalıdır. Aile hekiminiz sizi ilgili merkeze yönlendirir. Genellikle kolonoskopi gibi ileri tetkikler planlanır. Amaç, kanama kaynağını bulmak ve gerekirse erken tedavi etmektir.
Eğer, hiç çizgi görülmediyse ya test bozuktur ya da siz testi yaparken bir adımı yanlış yapmışsınızdır.

GGK testi ne zaman tekrarlanmalı?

Tarama programlarında GGK testi genellikle iki yılda bir tekrarlanır. Aile öyküsü veya ek risk faktörü varsa hekim daha sık test önerebilir. Ayrıca önceki test pozitif çıkmış ve kolonoskopi yapılmışsa, sonraki takip planı gastroenteroloji uzmanı ile birlikte belirlenir.

GGK testi ile ilgili sık sorulan sorular

Test öncesi et tüketimi sonucu etkiler mi?

Modern GGK kitleri çoğu zaman spesifik antikor temelli yöntemler kullanır. Bu nedenle kırmızı et tüketimi klasik kimyasal testlere göre daha az etki eder. Yine de aşırı et tüketimi veya yoğun kanlı gıdalar varsa hekime bilgi vermek faydalıdır.

Tek örnek yeterli mi?

Sağlık Bakanlığı’nın kullandığı birçok kit tek örnek üzerinden çalışır. Bazı eski sistemlerde birden fazla gün örnek istenebilirdi. Güncel uygulamada aile hekiminiz size verilen kitin gerektirdiği örnek sayısını net olarak söyler.

Sonuç: GGK testi basit ama hayat kurtarıcı bir tarama aracıdır

GGK testi, kalın bağırsak kanserini erken yakalamak için kullanılan kolay bir yöntemdir. Testin kendisi basittir, evde uygulanır ve ciddi bir risk taşımaz. Buna karşılık pozitif sonuç, önemli bir uyarı niteliği taşır.

Bu nedenle aile hekiminiz GGK testi önerdiğinde, kiti alıp talimatlara uygun şekilde kullanmanız büyük önem taşır. Erken tanı, bağırsak kanserinde yaşam süresini ve yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.

Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü – Aile Hekimliği Tarama ve Takip Kılavuzu
• Elmadağ İlçe Sağlık Müdürlüğü – GGK Testi Nasıl Yapılır? Bilgilendirme metni